«Әниемнең әнисе булудан арыдым»

Бурычмы, әллә яратумы?

«Мин әниемнең әнисе булудан арыдым», – диде беркөнне танышым. Аның тавышында ачу да, битарафлык та юк иде. Бары тик озак вакыт буе көчле булып калырга тырышкан кешенең нык арыганлыгы сизелде.

Әйе, әнисе олыгайды шул... Табибка язылырга, даруларын вакытында эчертергә, кибеткә барырга, көндәлек мәшәкатьләрен хәл итәргә ярдәм кирәк. Аның да үз эше, гаиләсе, балалары бар. Әмма әнисе шалтыратса, бөтен эшен читкә куеп, аның хәлен белергә ашыга. Ә әнисе телефонга җавап бирми торса, күңелен «берәр хәл булдымы икән» дигән шом баса. Аның тормышында үзенә вакыт калмый диярлек. Ләкин иң авыры эшләрнең күплеге генә түгел. «Күңелемдә бер сорау тынгы бирми: «Үз әниемнән арырга хакым бармы соң?» – дип өзгәләнә ул.

Бу сорау күпләргә таныш. Әти-әниләребез олыгайган саен, тормыштагы рольләр дә үзгәрә. Кайчандыр кулыбыздан җитәкләп йөргән кешеләр хәзер үзләре безнең ярдәмгә мохтаҗ. Аларга карата булган яратуыбызга борчылу, чарасызлык, хәтта ачу да кушылырга мөмкин. Ә бу хисләр өчен үзебезне еш кына гаеплибез. Ләкин ару аларга булган хөрмәтнең бетүе түгел. Кайвакыт ул кешенең үзенә дә ярдәм кирәк булуын күрсәтә.

Кайгырту – контроль түгел

Татар гаиләләрендә әти-әнине хөрмәт итү, өлкәннәрне кадерләү, аларга ярдәм итү – буыннардан буыннарга күчеп килгән рухи кыйммәтләр. Әти-әнинең хәер-фатихасын алу, хәлен белү, картайган көнендә янәшәсендә булу – изге бурычыбыз. Әмма кайвакыт бурыч хисе үзебезгә карата кырыс таләпкә әверелә.

Әти-әниләребез ярдәмгә мохтаҗ була башлагач, үзебез дә аларның тормышын тулысынча контрольдә тотарга тырышабыз. Ләкин кайгырту белән контроль арасында аерма бар. Мөмкинлекләре булганда, өлкән яшьтәге кешеләрнең үз тормышларына кагылышлы карарларны мөстәкыйль кабул итү хокукын саклау мөһим. Аларның нәрсә киясен, көнен ничек үткәрәсен, кем белән аралашасын һәрвакыт без хәл итәргә тиеш түгел.

Әлбәттә, сәламәтлекләре начарайганда, хәтерләре какшаганда яки үз-үзләрен карый алмаганда, якыннарның ярдәме кирәк. Әмма мөмкин булган очракларда кешенең мөстәкыйльлеген саклау аның үз кадерен тоюы өчен дә кирәк.

Аңлашу кирәк

Шул ук вакытта баланың да, ягъни сезнең дә шәхси чикләр булырга тиеш, ди белгечләр. «Әни, мин хәзер эшемне тәмамлыйм да соңрак шалтыратырмын», «бүген килә алмыйм, әмма иртәгә сиңа ярдәм итәчәкмен» кебек сүзләрне тыныч һәм ихтирам белән әйтергә мөмкин. Һәрвакытта да шалтыратуга шунда ук җавап бирү яки һәр үтенечне үтәү мөмкин түгел икән, моны аңлатырга була. Шәхси чикләр якынлыкны җимерми. Киресенчә, алар мөнәсәбәтләрне сакларга булыша.

Кайбер гаиләләрдә картайган әти-әнине карау тулысынча бер баланың җилкәсенә төшә. Гадәттә, ул – якында яшәүче, оештыру эшләрен үз өстенә алырга күнеккән яки «юк» дип әйтә алмаган кеше. Гаиләдә ярдәмне бүлешү мөһим. Бер туган табибка язылуны үз өстенә алса, икенчесе азык-төлек китерә, өченчесе көнкүреш мәсьәләләрен хәл итәргә булыша. Еракта яшәүчеләр дә кирәкле ярдәмне оештыруда катнаша ала. Әгәр бер кешегә генә авыр икән, социаль хезмәткәр, өйдә караучы белгеч яки башка ярдәм хезмәтләренә мөрәҗәгать итү мөмкинлекләрен дә карарга кирәк. Ярдәм сорау әти-әнине читкә этәрү түгел. Бу – алар турында да, үзең турында да кайгыртуның бер юлы.

Үзеңне дә онытма

Олы яшьтәге әти-әни турында озак вакыт кайгырту рухи яктан да, физик яктан да авыр булырга мөмкин. Кеше ешрак борчыла, начар йоклый, тиз ярсый, дуслары белән аралашудан туктый. Элек шатлык китергән нәрсәләргә дә вакыт һәм көч калмый. Мондый чакта үзеңә «сабыррак булырга кирәк» дип кенә әйтү җитми. Ял итәргә, ярдәм сорарга, кирәк булса, психолог яки табиб белән киңәшләшергә кирәк. Үзеңә вакыт табу да мөһим. Дуслар белән күрешү, саф һавада йөрү, яраткан шөгыль белән мавыгу – болар вак-төяк түгел. Алар кешегә рухи көч тупларга ярдәм итә.

«Мин әниемнең әнисе булудан арыдым» дигән сүзләр артында рәхмәтсезлек түгел, ә ярдәмгә мохтаҗлык яшеренергә мөмкин. Әти-әниләребезнең безне кайгырткан елларын кире кайтара алмыйбыз. Әмма аларга лаеклы картлык бүләк итәргә тырыша алабыз. Моның өчен үз тормышыбыздан баш тартырга кирәкми. Әти-әнигә иң зур бүләк – яннарында булу гына түгел, ә аларны хөрмәт итеп, үзеңне дә югалтмыйча яши белү.

БЕЗНЕҢ МАКС КАНАЛЫНА ЯЗЫЛЫГЫЗ!